Derfor kan det bli ny SAS-streik

Partane møttest klokka 10 torsdag føremiddag hos Riksmeklaren. Klokka 17 går møtet føre seg framleis, melder NTB.

– Me har med til overnatting her, seier Parats forhandlingsleiar Martinus Røkkum til E24.

Dette er ikkje ei mekling, men eit møte SAS og NHO Luftfart har bede om for å prøve å finne ei løysing, opplyser Fellesforbundet.

Partane har likevel blitt samde om at teieplikta skal gjelde, lik ei vanleg mekling.

Riksmeklaren har stilt sine lokale til disposisjon for partane i dag og i morgon.

Om partane ikkje blir einige, er det varsla streik frå klokka 04.00 laurdag morgon.

Kvifor streik nå?

I juni blei ein storstreik hindra, men nå er det altså igjen fare for at om lag 500 kabintilsette går ut i streik allereie laurdag frå Fellesforbundet og Parat.

Men kvifor skjer dette nå?

Femten timar på overtid blei fagforeiningane til slutt einige med NHO Luftfart om eit forslag om ein ny tariffavtale i juni, med eit premiss om at avtalen skulle til ein uravstemming hos medlemmene i fagforeiningane.

Men avtalen blei avvist med 70 prosent fleirtal.

Kvifor sa dei nei?

«Dei kabinsette i SAS har blitt hengande etter lønnsutviklinga i samfunnet elles. Særleg dei med låg ansiennitet tener relativt lite samanlikna med arbeidsbelastning og det viktige ansvaret dei har om bord i flyet», skriv Fellesforbundet i ei pressemelding.

I løpet av dei siste åra har det vore fleire omstillingar og krevjande sparerundar i SAS.

Nå ønsker dei kabinsette auka kjøpekraft, betre arbeidstidsbestemmingar og større føreseielegheit over arbeid og fritid.

I SAS har kabintilsette 20 prosent lågare lønn enn kollegaer i samanliknbare selskap som Norwegian, ifølge Parat.

Årevis med innsparing

Heilt sidan byrjinga av 2000-talet har SAS kutta i utgifter for å konkurrere i ein marknad med små marginar.

Det har vore mange skjer i sjøen for selskapet. Blant anna stod SAS i fare for konkurs i 2012.

Den gongen gjekk fagforeiningane med på både lønnskutt, oppseiingar og mindre gunstige pensjonsordningar. Alternativet var at selskapet gjekk konkurs, og at alle mista jobbane sine.

Sidan har det vore mange rundar med innsparing i selskapet.

Kan bli tredje streik på fire år

Det blei pilotstreik i 2022. Da søkte selskapet konkursvern i USA.

Selskapet sa den gongen at streiken til pilotane gjekk utover selskapsøkonomien og bad pilotane avslutte han. Mens pilotane meinte dei blei framstilte som syndebukkar.

Konkursebeskyttelsen førte til at SAS blei tatt av børsen i 2024, slik at aksjane blei verdilause og aksjonærane mista alt.

Den nye eigarskapen i SAS består av Air France-KLM, den danske staten, investeringsfonda Castlelake og Lind Invest, saman med kreditorar.

To år seinare gjekk dei kabintilsette til streik. Også då var auka lønn kjernen i krava frå fagforeiningane.

I fjor slo Luftfartstilsynet fast at SAS braut arbeidsmiljølova. Selskapet klaga på avgjerda og klagesaka er ennå ikkje endeleg avgjort.

I juni i år gjorde SAS si største bestilling av fly nokosinne, og skal ha kosta over 10 milliardar dollar.

«Vil unngå streik om mogleg»

Ifølge Fellesforbundet er det nå opp til SAS å komme med noko som medlemmene deira kan godta i ei ny uravstemming.

«Fellesforbundet vil alltid søke ei løysing som unngår streik om dette er mogleg. Vi ønsker ikkje å ramme ein uskuldig tredjepart og veit at mange flyg i samband med ferien sin i desse dagar», skriv dei i ein e-post.

«Det fulle fokuset vårt er nå på den vidare forhandlingsprosessen, og vi ønsker ikkje å kommentere igangverande samtalar mellom partane», skriv pressesjef i SAS Øystein Schmidt til NRK.