Korrupsjonsskandale: – Eit jordskjelv i det kinesiske militæret

Éin etter éin har høgtståande generalar i den øvste leiinga fått sparken.

Då militærkommisjonen avla eid i 2022 blei dei seks medlemmane rekna som nokre av Xi Jinping sine aller mest trufaste. Etter halvanna år fekk den første sparken.

Det blei starten på ein oppvask.

No har forsvarsdepartementet starta etterforsking av nestleiar i kommisjonen, Zhang Youxia og stabssjef Liu Zhenli.

No står det berre éin i militærkommisjonen att, Zhang Shengmin, i tillegg til leiaren av militæret: president Xi Jinping sjølv.

– Dette er eit jordskjelv i det kinesiske makteliten, seier NUPI-forskar Hans Jørgen Gåsemyr.

Ein maktkamp?

Makteliten i det kinesiske kommunistpartiet er svært lukka og det er sjeldan at uro i partiet kjem fram i lyset.

NUPI-forskar Hans Jørgen Gåsemyr og professor i Forsvaret Øystein Tunsjø må difor gjere nokre kvalifiserte gjett for å forstå kvifor Xi Jinping har valt å kaste nesten heile militærkommisjonen på dør.

– Den einaste måten eg forstår det på er at dette viser at korrupsjonskulturen øvst i det kinesiske militæret er reell. Kostaden, i form av omdømme og uro, er så stor at ein hadde ikkje teke så harde grep om det ikkje låg alvorlege påstandar bak, seier Gåsemyr.

Xi Jinping har flagga arbeidet mot korrupsjon som ei av fanesakene hans, også før han blei president i 2012. Men mange spekulerer i om han brukar korrupsjonsskuldingar for å gå etter dei politiske motstandarane sine. Det er vanskeleg å stadfeste, eller avkrefte.

Både Gåsemyr og Tunsjø trur likevel at dette er ein del av biletet.

Neste år startar Kina på ein ny femårsperiode. Alt peikar på at dette også blir starten på Xi Jinping sin fjerde presidentperiode.

– Sparkinga av militærgeneralar kan vere ein del av Xi sine førebuingar til ein ny femårsperiode. Då kan denne sparkinga vere ein del av ein maktkamp, seier Tunsjø.

Trufast, men ikkje trygg

På under tre år har også fleire titals militæroffiserar nedover i systemet fått sparken.

Nokre gonger finn Xi folk som kan erstatte dei han sparkar. Ofte let han posisjonane forbli opne. Mange forsvinn frå kinesisk offentlegheit, som sokne i jorda.

– Nestleiar Zhang Youxia var reikna for å vere ein nær alliert av Xi Jinping, men det betyr ikkje at dei har ein uproblematisk relasjon. At Zhang fekk sparken viser at Xi Jinping er såpass nådelaus at det hjelp ikkje at dei er venner, forklarer Gåsemyr.

Med over 2 millionar soldatar i aktiv teneste og eit forsvarsbudsjett på 235 milliardar amerikanske dollar, er det kinesiske militæret det største i verda. Det viser ei oversikt laga av internasjonalt institutt for strategiske studium.

Heidra jobben mot korrupsjon

Nokre dagar før forsvarsdepartementet kunngjorde at Zhang og Liu skulle bli etterforska, heidra Zhang Shengmin president Xi sitt arbeid for å kjempe mot korrupsjon i militæret, skriv det kinesiske militæret si offisielle avis.

No er han den einaste gjenståande medlemmen av militærkommisjonen.

Tidlegare har Zhang Shengmin for det meste jobba med Kina sine atomvåpen- og missilprogram. Han sit som leiar i militæret sin eigen kommisjon for disiplin og inspeksjon, som jobbar mellom anna mot korrupsjon innanfor militæret.

Eit ope spørsmål

For Gåsemyr opnar dette eit spørsmål. Det står framleis heilt ope:

– Har kommunistpartiet vist at dei har rydda opp i korrupsjonskulturen, eller har dei vist at korrupsjonen i militæret er ute av kontroll?

Forsvarsprofessor Tunsjø trur ikkje at korrupsjonen forsvinn saman med toppleiarane, men det sender eit signal til resten av militæret.

Sjølv om nesten heile militærkommisjonen har fått sparken, verkar det ikkje til å påverke militæret si evne til å utføre oppgåvene sine, peikar Gåsemyr på.

Han viser til at Kina har det siste året vist fram militærkapasiteten i ein stor våpenparade og halde fram med fleire militærøvingar utanfor Taiwan.

Likar du å vere oppdatert på det som skjer i varda? Då kan du høyre utanriksredaksjonen sin podkast: