Svarer ikkje om gassmålingane frå oljekatastrofen: – Svært alvorleg

1 day ago 10

Kva om du pusta inn kjemiske gassar på ein båt i veke etter veke, men aldri fekk vite kor mykje du pusta inn?

Det er realiteten for fleire norske sjøfolk.

Nyleg fortalde NRK historia om over sytti sjøfolk som arbeidde på norske offshorebåtar under Deepwater Horizon-katastrofen i Mexicogolfen i 2010.

Katastrofen begynte med eksplosjonar på oljeplattforma Deepwater Horizon, som førte til at 11 menneske omkom.

Plattforma sokk og oljebrønnen blei ståande open. Råolje strøymde ukontrollert ut i havet i lang tid.

Rundt 780 millionar liter olje lekte ut i havet. Dette gjer Deepwater-hendinga til eit av dei største oljeutsleppa i verdshistoria.

Fleire av dei norske båtane låg midt i oljesølet i nærare tre månader.

Kjemikaliar frå råolja stakk i nasen, og ei rekke av mannskapet blei sjuke. Det var heller ikkje mogleg å reise heim etter end arbeidsdag.

Båtane var både jobb og heim, mange veker i strekk.

(FILES) A file photo taken on on April 21, 2010 shows a US Coast Guard handout image of fire boat response crews as they battle the blazing remnants of the BP operated off shore oil rig, Deepwater Horizon, in the Gulf of Mexico. BP said on February 7, 2012 that net profits hit 23.9 billion US dollars in 2011 after a loss the previous year when the British energy giant was ravaged by US Gulf of Mexico oil spill disaster. RESTRICTED TO EDITORIAL USE - MANDATORY CREDIT " AFP PHOTO / US COAST GUARD " - NO MARKETING NO ADVERTISING CAMPAIGNS - DISTRIBUTED AS A SERVICE TO CLIENTS

I dag, 16 år seinare, har fleire av sjøfolka helseplager dei mistenker kom av arbeidet i golfen.

Søkte om å få godkjent yrkessjukdom

Ein av dei, Erik Arntzen, har fått to typar kreft. Nå vil han at alle gassmålingane skal fram i lyset.

– Då hadde eg i det minste fått innsyn i kva vi blei utsette for, og kor store dosar det var snakk om, seier han til NRK.

Erik Arntzen sitter i sofaen med hunden Lillevenn. Han ser ut til siden. Han har hvitt hår og briller.

Arntzen har tidlegare søkt om å få kreften godkjent som yrkessjukdom. Han meiner målingane kan gjere det lettare å få revurdert avslaget han fekk.

Det finst ei forskrift – ei slags arbeidsmiljølov til sjøs – som fastslår kva eit reiarlag må gjere når mannskapet kan bli utsette for farlege kjemikaliar.

Reiarlaget må lage eit register over dette.
Registeret må innehalde info om eksponeringstid og eksponeringsstyrke.
Opplysningane må lagrast i minst 60 år.

Blei dette gjort av reiarlaga som sende skipa sine inn i oljekatastrofen?

Skipet Skandi Neptune eies av rederiet DOF. Skipet er rødt og hvitt.

Slik svarer reiarlaga

NRK har spurt dei fem reiarlaga som framleis eksisterer.

Ingen av dei bekreftar at dei har følgt krava i forskrifta.

Vi har også spurt om dei vil dele dataa om eksponeringa, om dei har dei.

Ingen vil dele noko med NRK.

Det er elles stor variasjon i kva reiarlaga svarer på våre spørsmål.

Reiarlaget Island Offshore svarer ikkje om dei har gassmålingane frå 2010. I staden skriv selskapet at dei ikkje deler interne dokument og data frå fartøya sine.

En rekke båter synes over et stort havområde i nærheten av der den ødelagte oljebrønnen etter plattformen Deepwater Horizon stod i Mexico-gulfen i 2010.

I staden for å svare på spørsmålet, viser administrerande direktør i reiarlaget Eidesvik, Helga Cotgrove, til eit brev frå sommaren 2010. Der skreiv vernetenesta at «oppfølginga om bord har vore god».

Reiarlaga Solstad og Olympic viser til tidlegare utsegner til NRK. Då peika dei vidare til oljeselskapet BP, som var ansvarleg for katastrofen i Mexico-golfen.

Men eit utanlandsk oljeselskap har ikkje ansvar for at den norske forskrifta blir følgd.

– Det er ansvaret til reiarlaget å sørge for at regelverket blir etterlevd, slår Marit Nilsen, fungerande kommunikasjonsdirektør i Sjøfartsdirektoratet, fast overfor NRK.

Eitt reiarlag bekreftar at dei har målingar

Det einaste reiarlaget som bekreftar at dei har målingar frå tida i golfen er DOF.

– DOF har måleresultat for den aktuelle perioden. Desse er delte med både styresmakter og yrkesfagleg ekspertise i samsvar med etablert praksis under oppdraget, skriv Narve Våge, leiar for marine operasjonar.

Narve Våge
Leiar for marine operasjonar i DOF

Han oppgir ikkje kva styresmakter dei har delt målingane med.

NRK har tidlegare gått gjennom gassmålingane som DOF sende inn til direktoratet i 2010. Gjennomgangen viste at:

Målingane dekte berre halve perioden skipet deira låg i oljesølet.
Det var enda færre dagar med målingar av den kreftframkallande gassen benzen.
To benzen-målingar viste svært høge nivå – over to hundre gonger høgare enn grenseverdien som blir gjeldande frå 2028.

NRK har nå bede DOF presisere kva datoar dei har målingar frå, for å få greie på om dei har målingar som ikkje allereie er kjende.

Reiarlaget har avslått dette.

Krev at reiarlaga blir kontrollerte

Nå kastar fagforeininga SAFE seg på diskusjonen om gassmålingane.

«På vegner av medlemmene våre innan sjøfart ser SAFE svært alvorleg på at det tilsynelatande ikkje er tilstrekkeleg kontroll på kjemisk eksponering» skriv dei i ei fråsegn.

Fagforeininga meiner det er «svært kritikkverdig» at reiarane «held tilbake informasjon som er vesentleg for sjøfolka som var involverte, og for førebygging av framtidige hendingar.»

SAFE-leiar Raymond Midtgård meiner Sjøfartsdirektoratet nå bør sjekke reiarlaga.

– Direktoratet skal sørge for at regelverk blir etterlevd, seier han, og legg til:

– Når det kjem opplysningar om at det ikkje er gjort, eller at nokon lèt vere å gi informasjon, må tilsynsorgana følge opp.

Men Sjøfartsdirektoratet har ingen planar om sjekke lovlydnaden til reiarlaga knytt til Deepwater Horizon-katastrofen.

– Vi har ingen konkrete planar nå om å gjennomføre særskilde tilsyn knytte til denne saka, seier fungerande kommunikasjonsdirektør Nilsen.

Marit Nilsen
Fungerande kommunikasjonsdirektør i Sjøfartsdirektoratet

– Er de sikre på at reiarlaga har følgt krava til lagring av data om kjemikalieeksponering?

– Ettersom vi ikkje har desse dataa i dag, kan vi ikkje vere sikre på at krava i forskrifta blei følgde.

Ho seier det er «sterkt beklageleg» at direktoratet ikkje purra på å få dataa i 2010.

– Det er tydeleg at ambisjonen vår var å få desse dataa registrert hos oss, seier ho.

Reiarlaget som blei nedlagt

Det siste reiarlaget som hjelpte under Deepwater Horizon-katastrofen var Rem Offshore ASA. Dette selskapet blei lagt ned i 2016.

Forskrifta har eit eige punkt om kva som skal skje i slike tilfelle:

«Registeret skal overførast til Sjøfartsdirektoratet dersom reiar innstiller sin verksemd.»

Gjorde Rem Offshore ASA dette?

Tidlegare dagleg leiar i Rem Offshore ASA, Aage J. Remøy, har ikkje svart på NRK sitt spørsmål.

Fekk direktoratet eit slikt register?

Dei har sjekka arkivet, men finn ikkje noko slikt register frå reiarlaget.

Sjøfartsdirektoratet sitt kontor i Haugesund.

Foto: Jan Kåre Ness / NTB / NTB

Sjøfartsdirektoratet sitt kontor i Haugesund.

Foto: Jan Kåre Ness / NTB / NTB

– Vil direktoratet nå undersøke om Rem Offshore har følgt forskrifta?

– Det er dessverre vanskeleg å gå tilbake til ei verksemd som ikkje lenger finst. Samtidig viser denne saka at vi på dette tidspunktet ikkje hadde gode nok rutinar for å faktisk etterspørje det – i tråd med det som forskrifta vår seier. Det er beklageleg, seier Marit Nilsen.

Ho seier direktoratet kunne gitt reiarlaget gebyr for å ha brote regelverket.

Nå er det ikkje mogleg fordi saka er forelda.

Breva som aldri blei svart på

Under Deepwater Horizon-katastrofen bad Sjøfartsdirektoratet fire av reiarlaga sende gassmålingar frå innsida av skipa.

Det ville avdekt gass-eksponeringa sjøfolka blei utsette for gjennom døgnet.

Reiarlaga svarte aldri på førespurnaden.

Og direktoratet purra ikkje.

– Vil de nå følge opp reiarlaga som lét vere å sende inn målingane de bad om?

– Slik saka verkar nå, ser vi at det skulle ha blitt purra på desse dataa tilbake i 2010. Dessverre har ikkje det blitt gjort. 16 år etter er det vanskeleg å etterspørje nye opplysningar i saka, seier Nilsen.