Bohdan (18) vil jobbe meir, men har ikkje lov – det vil næringa endre på

– Eg vil jobbe meir. Eg liker å jobbe.

Det seier Bohdan Samotkan (18).

I vinterferien og utanom skoletid, jobbar han på fiskemottaket Gunnar Klo AS i Myre i Vesterålen.

Ifølge han er jobben godt betalt, og han vil helst jobbe så mykje som mogleg.

Når det er mykje å gjere, kan Samotkan jobbe opp mot 15 timar om dagen.

For tilgangen på fersk fisk er ofte uføreseieleg.

Den er styrt av vêr, kvotar, sesongar og når fiskarane får tak i fisken.

For eksempel er skreisesongen no godt i gang. Den varer frå januar til april, og då jobbar gjerne fiskarane døgnet rundt.

Denne verkelegheita passar dårleg med landsbedriftene som skal ta i mot fisken.

Mens fiskarane har ei eiga sektorlov som er tilpassa sesong og den naturlege uvissa, er dei som jobbar på fiskemottaket bunde av arbeidsmiljølova.

– Det fører til at når det er mykje fisk, så kan vi risikere at vi ikkje klarer å følge arbeidstidsreglementet som gjeld for industrien vår. Det er ei utfordring, seier Arne E. Karlsen, dagleg leiar Gunnar Klo AS.

– Konflikt med kviletid

I sesong så ønsker fiskarane å levere fisk 24 timar i døgnet, og då må mottaka vere klar å ta i mot, seier Karlsen.

– Det betyr at det kan bli lange dagar med overtid, som gjer at vi kjem i konflikt med overtidsreglementet og nokre gonger kviletidsreglane.

Karlsen meiner dagens arbeidsmiljølov ikkje er tilpassa industrien deira.

– Arbeidarane er innstilte på å jobbe, det er ikkje sånn at vi må tvinge folk på jobb, folk ønsker å jobbe i sesong, seier han og legg til:

– Vi lever med vilkår frå naturen. Fiskarane må fiske når det er fisk. Det er berre sånn det går føre seg, og det må vi i industrien tilpasse oss.

Fleire fiskemottak må avvise levering av fisk som kjem i land utanom ordinær arbeidstid, eller bryte lova for å ta imot fisken, ifølge interesse- og bransjeorganisasjonen Sjømatbedriftene.

– Det er ei sesongnæring, og arbeidsmiljølova er generell. Ho tar ikkje omsyn til sesongane i fiskerinæringa på ein god måte, som gjer at vi dessverre får altfor mange lovbrot.

Det seier Robert Eriksson, administrerande direktør i Sjømatbedriftene.

På tysdag vedtok landsmøtet i Sjømatbedriftene ein resolusjon om dette.

– Mange bedrifter blir ståande å må velje mellom om dei skal destruere maten eller bryte arbeidsmiljølova.

– Dagens lov gir dårlegare vern

Eriksson meiner avstanden mellom kontorpultar i Oslo og filetmaskiner i Vesterålen er for stor til at éi lov – altså arbeidsmiljølova – kan dekke begge.

– Arbeidsmiljølova er rett og slett moden for utskifting i bransjen vår, seier Eriksson.

Han peikar på at naboland som Danmark, Sverige og Tyskland allereie har organisert seg med sektorlov som kombinerer tryggleik med fleksibilitet.

Eriksson avviser kontant at ei særlov vil føre til «lovlause tilstandar» eller rovdrift på dei tilsette. Han hevdar tvert imot at dagens system har farlege hol.

– Problemet er at det er mindre vern med dagens arbeidsmiljølov. I dag kan ein tilsett jobbe dagtid hos bedrift A, for så å gå over gardsplassen til bedrift B og jobbe heile kveldsskiftet utan kvile. Arbeidsmiljølova ser nemleg berre på kvar enkelt arbeidsgivar, forklarer han.

Med ei sektorlov vil ein ifølge Eriksson kunne sjå arbeidsbelastninga meir i samanheng, samtidig som ein får den nødvendige fleksibiliteten når fisken først landar.

LO: – Handlar om sikkerheit og planlegging

Det er ikkje berre fiskarane som har eigne arbeidslover. Det har ein også i helsevesenet og oljebransjen, men Landsorganisasjonen (LO) meiner landindustrien ikkje bør få unntak frå arbeidsmiljølova.

Det er ikkje aktuelt med ei eiga særlov, seier Odd Haldgeir Larsen, sekretær i LO med ansvar for marin sektor.

– Vi er overtydde om at vi har ei arbeidsmiljølov som står seg veldig godt, uavhengig av bransje. Den tar omsyn til regelmessig drift, men opnar også for gode avtalar når det oppstår toppar, seier Larsen.

Han meiner utfordringane i fiskeindustrien i stor grad handlar om leiing og førebuingar, ikkje om lovverket er for strengt.

– Den største faren med forslaget er at vi får arbeidstakarar som jobbar altfor lenge utan rett kviletid. Det går direkte ut over sikkerheita til dei tilsette, men også produktiviteten til bedriftene, åtvarar han.

Larsen avviser samanlikninga med fiskarane som har eigne reglar til sjøs. Han meiner skiljet mellom arbeid på land og arbeid om bord på eit fartøy er heilt avgjerande.

– Å vere til sjøs er eit 24-timarssamfunn der ein må ha ei anna lovgiving av omsyn til sikkerheit for mannskap og fartøy. Men på land må vi kunne forhalde oss til arbeidsmiljølova, seier Larsen og legg til:

– Det handlar etter mitt skjønn, om å planlegge etter desse toppane, at ein har nok folk til fisken som blir landa, seier Larsen.