Kampen for kvinneregissørane: – Har ikkje skjedd nok

– Det burde vere ei sjølvfølge at kvinner regisserer like mykje som menn. Men slik er det ikkje.

Det seier regissør Vibeke Løkkeberg (81).

Storfilmen «Hamnet» er regissert av Chloé Zhao. Ho er i år den einaste kvinna som er nominert i kategorien beste regissør.

I filmen blir blikket flytta frå den mest kjende dramatikaren i verda, Shakespeare, over til kona hans, Agnes Hathaway.

Her følger vi Agnes mens ho handterer ei djup sorg i heimen deira. Filmen er basert på boka «Hamnet» av Maggie O'Farrell.

Løkkeberg har kjempa for kvinnelege regissørar gjennom heile karrieren, og har mellom anna laga dokumentaren «The Long Road to the Director’s Chair».

Ho meiner kvinne-dominansen bak ein av årets største Oscar-favorittar varslar eit etterlengta taktskifte, og dreg linjene til den norske suksessen med «Affeksjonsverdi».

– Eg håpar ikkje eg fornærmar Noreg ved å seie at eg sjølvsagt held ein knapp på at den kvinnelege regissøren vinn.

«Den stygge stesøsteren»

Også norske Emilie Blickfeldts «Den stygge stesøsteren» er med i årets Oscar-kamp.

Hovudrolleinnehavar Lea Myren (24) er framleis fersk i gamet, men merkar at bransjen er i endring.

– Mitt første møte med bransjen var prega av kvinner i alle leiarroller og eit tydeleg feministisk bodskap.

– Eg har hatt ein feministisk inngang frå starten av, men eg merkar jo kor nødvendig det faktisk er, seier Myren.

Ikkje skjedd nok

Ifølgje den årlege rapporten frå USC Annenberg Inclusion Initiative var berre 8,1 % av dei 100 mest innbringande filmane i 2025 regisserte av kvinner.

– Det har ikkje skjedd nok når det er så få kvinner som får lage film samanlikna med menn, seier Løkkeberg.

Då Chloé Zhao fekk spørsmål om kvifor så få kvinner regisserer storfilm i USA, var svaret tydeleg:

– Eg har lært at kvinneleg leiarskap handlar om styrke frå fellesskap og intuisjon, ikkje dominans. Det passar dårleg inn i dagens bransje, seier «Hamnet»-regissøren.

Statistikken gjev ho rett: På nesten 100 år med Oscar-historie har berre tre kvinner vunne prisen for beste regi.

Gjer det stort

NRK Filmpolitiets Birger Vestmo gler seg til «Hamnet», og meiner vi har med eit stort talent å gjere som filmverda no tek på alvor.

Etter Oscar-sigeren med «Nomadland» fekk Zhao regissere Marvel-filmen «Eternals».

– Sjølv om kvaliteten ikkje var i nærleiken av «Nomadland», fekk ho ein sjanse få kvinnelege regissørar får: å leie ein produksjon i hundremillionersklassen, seier Vestmo.

Han håpar dei åtte Oscar-nominasjonane til «Hamnet» kan inspirere bransjen til å tenkje nytt om kven som får styre dei største budsjetta.

– Det heng diverre framleis igjen at menn oftast får dei største filmane. Eg håpar dette kan vise at det ikkje må vere slik.