Streik i restaurant­bransjen: – Vi er på kreditten no

Streiken i restaurant- og reiselivsbransjen er inne i si tredje veke. No er det over 4000 streikande rundt omkring i landet.

Blant dei aller første som blei tatt ut er dei tilsette på nabolagskafeen Nobel Bopel i Bergen.

Eigarane har vore tydelege i sosiale medium: Dei støttar sine streikande tilsette.

Men samtidig har dei fått eit stort problem.

– Vi er heilt avhengige av inntekter heile vegen. Dei mista vi på dagen, seier Marte Teigen, dagleg leiar og medeigar på Nobel Bopel.

Dei peikar på at små bedrifter hamnar i ein skvis.

– Eg føler at det er to partar som sit veldig lang frå oss, kor vi ikkje betyr noko, seier Teigen.

– Kan ofrast for ei større sak

19. april braut forhandlingane mellom NHO Reiseliv og fagforeiningane Fellesforbundet og Parat saman.

Streikarane krev mellom anna auka løn og forskotering av sjukepengar. Sistnemnde meiner NHO Reiseliv er eit «svært vanskeleg krav».

Onsdag varsla Fellesforbundet om ny opptrapping av streiken.

På puben Dr. Wiesener i Bergen er dei stolte av at alle deira tilsette er fagorganiserte. Samtidig set streiken dei i ein vanskeleg situasjon.

– På godvêrsdagane taper vi 150.000 til 200.000 kroner. Dette er dei viktigaste dagane vi har og som held oss flytande gjennom vinteren, seier Magnus Nitter, konstituert dagleg leiar og medeigar på puben Dr. Wiesener i Bergen.

Han meiner partane i streiken kunne vist meir skjøn for dei små utestadane.

– Eg føler litt at vi er bønder i eit sjakkspel, som berre kan ofrast for ei større sak. Det burde vore litt meir nyansert.

Om det ikkje kjem ei snarleg løysing på streiken, fryktar han at dei må stenge dørene heilt.

– Vi er på kreditten no.

Størst konsekvensar for dei små

– Det er klart at ein sånn streik rammar ulikt. Det er bedriftene som har tariffavtale som blir ramma av streiken. Dei andre kan jo drive som vanleg.

Det seier forskar i Fafo, Kristine Nergaard. Ho peikar på at hotell- og restaurantbransjen er ein bransje med ganske låg organisasjonsgrad blant arbeidstakarane.

Ho understrekar også at mykje av poenget med streiken er å legge press på arbeidsgivarsida.

– Det kan bidra til at medlemmane der seier «vi må få avslutta dette her, det blir for kostbart».

I Noreg er dei fleste bedrifter små og mellomstore.

– Mange av dei har marginal lønnsemd og likviditet, seier Ola Honningdal Grytten, professor i samfunnsøkonomi ved NHH.

Medan dei store bedriftene kan trykke på mange knappar fordi dei har fleire tilsette, er det ofte nokon få som gjer «heile jobben» hjå dei små, forklarer professoren.

For desse bedriftene blir det derfor store konsekvensar når dei få tilsette dei har blir tatt ut i streik.

Grytten poengterer at det likevel ikkje uvanleg at streikar blir vanskelege for dei små.

– Historisk sett er ikkje dette noko nytt. Det kjem ofte sånne rop fordi det rett og slett blir for vanskeleg for ein del mindre bedrifter å halde det gåande.

– Diskriminerande å berre ta dei små

Leiar for Fellesforbundet i Hordaland, Djevat Hisenaj, fortel at dei ikkje utelukkande kan ta ut tilsette hjå dei større verksemdene.

– Det vil vere diskriminerande ovanfor dei store, så me må ta nokre av dei små bedriftene òg.

Hisenaj seier at dei håpar at ingen av dei små bedriftene må stenge og peikar på at det kan gå bra.

– I 2016 blei dei små bedriftene òg brukte, og då gjekk ingen konkurs.

Arbeidsgivarparten seier dei gir erstatning for tapt inntekt for bedriftene, men berre etter at streiken er avslutta.

– Vi har konflikterstatningsfondet vårt som er til for å hjelpe bedrifter som kjem i ein sånn situasjon. I tillegg har vi vårt eige fond i NHO reiseliv, seier direktør for arbeidslivspolitikk, Magne Kristensen.

Kan miste kafeen

Men for små bedrifter med store tap dagleg, hastar det, fortel kaféeigarane.

– Det kjennest som begge partane har så god tid. Og det har ikkje vi, seier Teigen.

For at kaféen skal overleve har engasjerte naboar oppretta ein innsamlingsaksjon på Spleis. I tillegg heldt kaféen ope eit par dagar førre veke for å få inn litt pengar – med leiinga bak disken.

Det ser dei seg nøydde til denne veka òg.

– Den verste konsekvensen vil vere at det ikkje er ein arbeidsplass her lengre. At vi mister kafeen vår, seier Teigen.