Superstjerna irritert av spørsmål: – Eit tåpeleg perspektiv

Sjå Eileen Gu og resten av verdseliten i finalen av friski halfpipe i NRK TV kl. 19.25.

Eileen Gu har «berre» tatt sølv i Big Air og slopestyle-konkurransane i OL – men er framleis den store superstjerna i Livigno, der friski-øvingane blir arrangerte.

I sitt første OL i Beijing 2022 tok Gu to gullmedaljar (halfpipe og Big Air) og eitt sølv (slopestyle). Ingen andre friski-utøvarar deltar i alle tre øvingar.

Framleis har ho éi moglegheit igjen i OL-et i år, i halfpipe-finalen laurdag. Etter sølvet i Big Air, fekk ho følgande spørsmål på pressekonferansen:

– Ser du på dette som to sølvmedaljar vunne eller to gullmedaljar tapte?

– Eg er den mestvinnande kvinnelege friski-køyraren i historia. Eg trur det er eit svar i seg sjølv, svarer Gu med eit smil etter først å ha brote ut i latter av spørsmålet.

– For å seie det på ein annan måte: Det å vinne ein OL-medalje er eit høgdepunkt i alle utøvarar si karriere. Det å gjere det fem gonger er eksponentielt vanskelegare. For å vere heilt ærleg tenker eg det er eit tåpeleg perspektiv å sjå på det som «to gullmedaljar tapte». Eg viser fram mi beste skikøyring og gjer ting ingen har gjort før, og eg tenker det er meir enn godt nok, smiler 22-åringen.

Svaret hennar har gått viralt, der Gu spesielt har fått mykje ros i kommentarfeltet for måten ho svarte på. Fleire av videoane har fått fleire millionar visningar.

Vil ikkje svare om menneskerettar: – Ikkje jobben min

Det var i 2019, som 15-åring, at Gu – som er fødd og oppvaksen i San Francisco og har ei kinesisk mor – begynte å representere Kina.

Gu er ei av dei store superstjernene i OL, med fleire millionar følgarar på sosiale medium. Samtidig som ho er blant dei største vinteridrettsstjernene i verda, er ho også student og har modelloppdrag verda over.

På vegen til stjernestatusen har ho opplevd kritikk frå fleire hald, sist frå den amerikanske visepresidenten JD Vance.

Ho har også hevda overfor The Athletic at ho har blitt fysisk overfallen på campus på Stanford, at ho har fått dødstruslar og at folk har brote seg inn på rommet hennar.

Ifølge Wall Street Journal dukka Gu sitt namn opp i offentlege budsjett i Kina i fjor, som viste at ho og ein annan utøvar til saman får fleire titals millionar kroner i støtte frå myndigheitene.

Både under OL i 2022 og før leikane i år, har Gu fått fleire spørsmål om menneskerettsbrot i Kina. FN og Human Rights Watch meiner for eksempel at Kina bryt menneskerettar i behandlinga av den muslimske Uigur-befolkninga.

– Eg er ikkje ein ekspert på dette. Eg har ikkje gjort researchen. Eg synest ikkje det er jobben min, sa Gu til Time Magazine i januar.

Gu studerer ved prestisjetunge Stanford i USA. I tillegg til forelesingar i kvantefysikk tar ho hovudfag i «International Relations».

Time Magazine spør om ikkje valet av utdanning burde gjere at ho gjer research på Kinas innanrikspolitikk:

– Eg er meir ein skeptikar når det gjeld tal og data generelt. Eg kan ikkje berre lese ein artikkel og tenke «Åja, dette må vere sanninga».

– Eg treng eit tonn med bevis. Eg må kanskje dra til staden, snakke med 10 hovudkjelder som oppheld seg der og har opplevd livet der. Eg må sjå bilde, høyre på opptak, og tenke på korleis historia påverkar situasjonen. Eg må lese bøker om korleis politikken påverkar situasjonen. Det er eit livslangt søk, samanfattar Gu til Time.

NRKs sportskommentator Jan Petter Saltvedt meiner Gu har tatt eit heilt bevisst val i korleis ho handterer geopolitiske spørsmål:

– Gu har openbert brukt tida til ein annan type research i staden, nemleg den som dreier seg om korleis ein svarer mest mogleg svevande på vanskelege spørsmål, meiner Saltvedt før han utdjupar:

– Eileen Gu er ei superstjerne som tener enormt mykje pengar på alt ho gjer utanfor idretten. Ein ting er globale sponsorar men Gu har også ei rekke kinesiske sponsorar som bidrar til dei 217 millionar kronene ho tener årleg.

– Dei sponsorane beheld ho ved å ikkje seie eitt negativt ord om styringa av landet. Da er eit manglande samvit overfor å legitimere godt dokumenterte menneskerettsbrot openbert ein pris ho synest er overkommeleg, samanfattar Saltvedt.

Balanserer mellom USA og Kina

Dr. Jonathan Sullivan ved University of Nottingham har studert Kina sidan 1996 og leier Kina-programmet til universitetet.

Han meiner Eileen Gu var den perfekte frontfiguren for Kina til leikane i Beijing 2022, men at statusen kanskje har sokke dei siste åra:

– Vi snakkar om ein person som bur komfortabelt i USA og som dukkar opp i kinesisk drakt i konkurransar innimellom. Det er kontinuerleg spørsmål om nasjonaliteten hennar. Kina tillèt vanlegvis ikkje dobbelt statsborgarskap, men fleire mistenker at reglane har blitt bøygde for Gu, skriv Sullivan til NRK.

I det nemnde intervjuet med Time Magazine ønsker ikkje Gu å kommentere kva statsborgarskap ho har:

– Eg skjønner ikkje kvifor det er relevant? svarer Gu til Time.

Sullivan er heller ikkje overraska over at Gu unngår å svare på politiske spørsmål om Kina:

– Når ein tar valet om å representere Kina i staden for USA – noko eg tolkar som ei strategisk økonomisk avgjerd frå hennar si side – så må ein også godta alle aspekt av det valet.

– Det er ikkje mogleg å overleve i den offentlege sfæren og som ein kommersiell gigant i Kina dersom ein snakkar ut mot «hovudmelodien» til staten. Gus minst dårlege val er å seie ingenting, unngå vanskelege spørsmål, avleie, omdirigere og så vidare.

– Men openbert har ikkje stilla skadd den kommersielle verdien hennar. Sannsynlegvis har han hjelpt, når selskapa ser at ho står trygt i å navigere ekstremt vanskelege politiske spørsmål i Kina og USA. Ho har vist seg ekstremt dyktig på det området. Om ein respekterer hennar diplomatiske evner, eller ikkje respekterer at ho har sett seg sjølv i den posisjonen får vere opp til kvar enkelt å bestemme, samanfattar Sullivan.

– Eit heilt anna liv enn folk flest

I 2025 var Gu på fjerdeplass på Forbes’ liste over dei best betalte kvinnelege idrettsutøvarane i verda. Ifølge Forbes kjem nesten heile inntekta på 217 millionar kroner frå sponsorpengar.

– Ho omgåst jo eit heilt anna liv enn folk flest. Det er heilt ut av enn anna verda, både økonomisk og på andre område. Ho jobbar veldig hardt for det ho brenn for, og det er alltid imponerande, seier den norske OL-vinnaren Birk Ruud.

I 2022 blei Ruud og Gu dei første gullvinnarane da Big Air stod på OL-programmet for første gong – og Gu fortel at dei to stjernene har hjelpt kvarandre på vegen:

– Eg har kjent Birk «for alltid». Vi er veldig gode venner og eg vil seie at vi er litt mentorar for kvarandre.

– Han er definitivt ein mentor for meg og gir meg gode råd og tips. Han er ein fantastisk person og ein fantastisk friski-køyrar, så eg er veldig glad for at han fekk gullmedaljen sin, fortel Gu til NRK.

For Gu står det att éi moglegheit for å gjere som Ruud og ta med seg eitt gull heim frå årets OL, med halfpipe-finalen laurdag kveld. På spørsmål om ho kjenner på eit press, kjem svaret raskt.

– Nei. Eg skal levere, smiler Gu til NRK.

Kjelde: The Athletic, Forbes, Sportico, Time Magazine, FN, Human Rights Watch, Stanford Report