Då Sandra vakna, var kjærasten ein framand

Før mai 2024 var livet til Sandra fylt med ambisjonar, masterstudiar og ein fersk kjærleik.

Ho og kjærasten hadde møtt kvarandre i februar same år, og dei var i den fasen av eit forhold der framtida blir planlagd.

Ei dramatisk elsparkesykkel-ulykke i Tromsø snudde alt.

Sandra hamna i koma i 27 dagar, med hjartestans og traumatiske hovudskadar. Tidslinja i hovudet hennar blei sletta.

Dagen ulykka skjedde, starta som ein heilt vanleg dag for ein travel student.

Sandra hadde nettopp fullført ein eksamen. Ho var på veg til kjærasten sin.

Det var ein tur ho hadde tatt mange gongar før, men denne gongen kom ho aldri fram.

Like før jul møtte Sandra den 60 år gamle kvinna som køyrde bilen, i Nord-Troms og Senja tingrett. Den tiltalte kvinna nekta straffskuld.

Sjåføren blei dømd for brot på vegtrafikklova, til 21 dagar i fengsel.

For Sandra var ikkje ulykka berre eit spørsmål om vikeplikt, men om ei hending som nesten kosta henne livet.

Ein framand i ein feberdraum

Då Sandra endeleg kom til bevisstheit, var dei siste 15 månadane av livet hennar borte. Ho var overtydd om at ho framleis levde i 2023.

Sidan ho og kjærasten først møttest i februar 2024, eksisterte han rett og slett ikkje i verkelegheita hennar.

– Eg hugsa ingenting. Korleis vi møttest, kven han var ...alt var borte, fortel Sandra i dag.

Medan ho låg på sjukehuset, kom kjærasten på besøk.

– For meg var han berre ein hyggeleg, kjekk gut som var på besøk. Han var så snill, han hjelpte meg med å pusse tennene mine.

– Det var slik eg såg på han - som ein hjelpsam framand eg ikkje kunne hugse, seier ho.

Kontrasten mellom opplevingane deira var brutal.

Medan Sandra kjempa for å forstå kvar ho var og kvifor ho ikkje kunne puste, kjempa kjærasten med sorga over å ha blitt viske ut av minnet til ho han var blitt så glad i.

Kjente ikkje sitt eige ansikt

Det var ikkje berre menneska rundt henne som var blitt framande; Sandra kjente heller ikkje igjen sitt eige spegelbilde.

Under rehabiliteringa på Universitetssykehuset Nord-Norge (UNN) blei ho plassert framfor ein spegel. Sjokket blei eitt av dei mørkaste augeblikka i prosessen.

– Eg visste ikkje kven den personen eg såg i ansiktet var. Eg følte det var ein kjemperealistisk feberdraum, og at eg skulle vakne når som helst.

– Eg venta kvar dag på å vakne i leilegheita mi, dra på jobb og dra på skulen. Det var først i september det gjekk opp for meg at eg ikkje kom til å vakne opp frå dette, fortel ho.

Ulykka hadde påført henne ansiktsparese på heile høgresida. Ho miste evna til å blunke, noko som krev konstant behandling med salvar og dropar for at ho ikkje skal miste synet fullstendig.

Faren: «Hovudet var nesten mosa»

Faren, Felix Muhigana, vitna for dottera i Nord-Troms tingrett. Som utdanna sosialøkonom med erfaring frå Røde Kors og FN, er han van med å handtere kriser, men ingenting kunne forberede han på denne ulykka.

Han fortalde om ei dotter som var stoltheita til familien – ei sjølvstendig kvinne som flytta til Tromsø som 19-åring for å studere.

– Ho var den som tok initiativet i familien. Ho styrte sin eigen økonomi, kjøpte gåver til oss og arrangerte jul og bursdagar, seier han i sitt vitnemå.

Han beskreiv synet på sjukehuset som skakande. Sandra hadde pådratt seg massive kraniebrot og låg i koma med hjartestans. – Hovudet var nesten mosa, forklarte han.

I dag er kvardagen snudd på hovudet.

Den unge kvinna som drøymde om å bli humanitærarbeidar i Flyktninghjelpen, må no ha hjelp til dei enklaste oppgåver.

Ho kan ikkje lenger skjere opp grønsaker i frykt for å skade seg sjølv, og ho blir utmatta av dei minste sanseinntrykk.

Kampen for kvart andedrag

Det Sandra beskriv som det aller tøffaste, var kampen for å få luft. Skadane i luftvegane gjorde at ho i fleire månadar følte at ho blei kvelt langsamt.

– Tenk deg å bruke all energien din berre på å få luft inn i lungene, 24 timar i døgnet. Det var som å puste gjennom eit sugerøyr, forklarer ho.

Legane ved Rikshospitalet vurderte permanent trakeostomi – eit pusterøyr i halsen.

For Sandra ville dette betydd at ho miste stemma og evna til å snakke normalt i 20-åra. Ho valde i staden å gjennomgå ei rekke eksperimentelle operasjonar.

Ho vann kampen for stemma, men prisen er ein kropp som framleis er prega av ekstrem trøyttleik.

I dag slit Sandra med å lese. Ho må bruke skriftstørrelse 24 og må fysisk dekke over linjene under for å ikkje miste oversikta. Draumen om mastergraden heng i ein tynn tråd.

– Eg dreg til logoped og synspedagog for å få tilbake det eg kan, men ingenting er garantert. Det er det som er hjarteknusande, seier ho.

Dommen har falle

Nord-Troms og Senja tingrett har komme til at den kvinnelege bilføraren i 60-åra køyrde på Sandra i noko fart, noko som førte til at ho fall og pådrog seg dei omfattande skadane.

Dommen blei sett 21 dagar i fengsel utan vilkår. Ho blei også dømd til å betale Sandra 250.000 kroner i oppreisingserstatning. Kvinna blei likevel fritatt for kravet om sakskostnadar.

Dommen er enno ikkje rettskraftig.

Bilføraren sin forsvarar, advokat Annichen Rye-Holmboe, seier de foreløpig ikkje har tatt stilling til om saka skal ankast.

Partane har ein ankefrist på to veker frå forkynninga av dommen, altså innan 12. januar.

«Kvar var du, Gud?»

Som truande har Sandra også kjempa ein åndeleg kamp. På sjukehuset oppsøkte ho presten med dei tyngste spørsmåla eit menneske kan stille.

– Kvar var du, Gud, når det skjedde? Var eg ikkje takknemleg nok for livet du allereie hadde gitt meg? Måtte eg bli sett i ein sånn situasjon for å sette endå meir pris på det?

Ho har no landa på ei form for aksept.

– Eg har komme til konklusjonen at eg ikkje kan bestemme. Gud har ein plan uansett. Eg må berre godta det. Det har gjort at eg ikkje er bitter lenger.

Trass i alt, vel Sandra å sjå framover.

– Eg kan ikkje gråte fysiske tårer lenger, men eg har mentaliteten om at alt skal bli betre. Eg har lært å ikkje ta noko for gitt. Verken det å puste, sjå, eller det å ha menneske rundt seg som blir verande – sjølv når du ikkje veit kven dei er.