Tunge tider? Fem lyspunkt for 2026

Dagane blir lysare.

I Nord-Noreg eksploderer dagslyset med så mykje som 10–15 minutt kvar einaste dag.

Vinter-OL er i gang og Noreg kan igjen vinna medaljestatistikken.

I sommar er Noreg endeleg med i fotball-VM. Mange fryktar Haaland og co. og kallar oss ein «outsider».

Kanskje ikkje overraskande. Men visste du dette?

Betre økonomi

Etter nokre år der alt frå ost til straum blei svindyrt, ser det ut til at lommeboka får kvile litt.

Basert på prognosane for 2026 frå både Norges Bank og SSB, ligg det an til at dei fleste i Noreg vil få betre råd i løpet av året.

– Privatøkonomien er i betring, og lønnsveksten er høgare enn inflasjonen. Det har han vore sidan 2024. Det inneber at norske lønnsmottakarar har auka kjøpekrafta til eit nytt rekordnivå, med unntak for dei som har veldig mykje lån, seier sjeføkonom Kyrre M. Knudsen i Sparebank 1 Sør-Norge.

Norges Bank vedtok å halda styringsrenta uendra på 4 prosent i januar, men dei har signalisert eitt til to rentekutt i løpet av året. Det første kuttet er venta rundt sommaren.

Dersom styringsrenta går ned, vil bankane normalt følgja etter.

– Alle med bustadlån med flytande rente vil nyta godt av dette. Norsk økonomi ligg an til å få god vekst i 2026. Veksten var låg i 2023 og 2024, men har etterpå vore god. Dette gir gode moglegheiter for mange, seier Knudsen.

Billegare matvarer

Er du blant dei som får hakeslepp av kassalappen om dagen? Då kan du trøysta deg med at turen på butikken kjem til å svi mindre for lommeboka i år.

Nå er den norske krona på det sterkaste på fire år. Det betyr billigare matvarer frå utlandet, forklarer Christian Anton Smedshaug, dagleg leiar i Agri Analyse.

– Dette gjeld ein god del av råvarene, som for eksempel kakao, seier han.

I tillegg har bønder over heile verda auka produksjonen etter ein lang periode med høge prisar. Gode avlingar på alt frå sukker og planteoljar til korn har ført til fulle lager. Mjølkeprisane har også falle internasjonalt.

For norske forbrukarar betyr dette at basisvarer som mjøl og brød vil bli billigare. Også meieriprodukt får draghjelp av lågare internasjonale prisar, noko som dempar importkostnadene på for eksempel ost og smør.

Smedshaug spår altså eit etterlengta prisfall på matvarene, med eit par unntak:

– Akkurat nå gjeld ikkje det kaffi og storfekjøt. Så er det ein del usikkerheit rundt frukt og grønt. Det er stadig meir krevjande å produsera, fordi det er utsett for vêrvariasjonar.

Fleire overlever kreft

I dag lever 3 av 4 nordmenn fem år etter kreftdiagnosen, og det er dobbelt så mange som for 50 år sidan.

– Det er heilt fantastisk. Forskingsframsteg er hovudårsaka til at rekordmange nå overlever kreft, seier generalsekretær i Kreftforeininga, Ingrid Stenstadvold Ross.

Aldri før har så få fått livmorhalskreft. Dette er ei kreftform me kjem til å utrydda, ifølge Kreftforeininga.

Kreft blir også oppdaga tidlegare gjennom nye screeningprogram. Regjeringa har som mål å innføra fleire screeningprogram for å oppdaga kreft tidlegare.

– Piloten på lungekreftscreeningprogrammet viser så lange svært gode resultat, og nå skal vi i gang med ein pilot på prostatakreftscreening. I tillegg har me fått eit tarmkreftscreeningprogram, der nesten 120 fekk oppdaga tarmkreft tidleg i fjor, seier Stenstadvold Ross.

Det siste året er det også kome ny og revolusjonerande kreftbehandling i Noreg. Nå har landet to protonsenter i Oslo og Bergen, og det er etablert celleterapi på alle sjukehus i Noreg.

– Det er ein stor milepåle, seier generalsekretæren i Kreftforeininga.

Klimahåp

Utslepp frå straumproduksjon vil falle med i underkant av éin prosent i 2026.

Dette kjem av at veksten i sol- og vindkraft nå er så stor at den byrjar å trengje ut kol og gass, sjølv om det totale energibehovet aukar.

Det er framleis uvisst om utsleppa i Kina har byrja å falle, men mykje tyder på at dei no ligg nær toppen.

– I Kina ser me no ei enorm utbygging av både sol- og vindkraft, og signal frå øvste politiske hald stadfestar at det å kutte utslepp er høgt prioritert, seier Robbie Andrew i Cicero.

I verdas mest folkerike land, India, stig utsleppa framleis. Men veksten i fjor var berre på éin prosent, takka vere massiv utbygging av solkraft og eit nær full-elektrifisert jernbanenett.

Sjølv om kolforbruket fell, gjer framleis auke i bruken av olje og gass at dei totale CO2-utsleppa globalt sett kan få ein liten auke på rundt 0,5 prosent i 2026.

I Noreg held trenden med gradvise kutt fram.

I vegtrafikken ser me dei største kutta. Det er fordi nærare halvparten av den norske bilparken nå er elektrisk eller hybrid. Rundt 95 prosent av alle nye bilar som blir selde i Noreg er elektriske.

Seint, men sikkert skjer dette òg med lastebilar og varebilar.

– Salet av elektriske modellar av desse aukar no, og vi ventar at også desse skal vise ein nedgang i utslepp framover, men det tek tid å byte ut lastebilparken, seier Andrew.

Ferske tal viser at utsleppa nå går ned i over halvparten av norske kommunar, mykje takka vere elbildelen og betre avfallshandtering.

Trippelt himmelshow

Den 12. august 2026 bør du rydda kalenderen og finna fram solformørkingsbrillene.

Denne dagen byr naturen på ei dobbeltsending av dei sjeldne for dei som løftar blikket opp mot himmelen.

Det heile startar på ettermiddagen og varer til 21-tida på kvelden onsdag 12. august.

– Me får den største solformørkinga i Noreg sidan 2015, og me må venta heilt til 2039 eller 2048 for å få ei formørking som er større. Godt over 80 prosent av solskiva blir dekt av månen over heile landet. Dette blir ei av dei største formørkingane me har i Noreg i vårt århundre, seier astronom Knut Jørgen Røed Ødegaard.

Men himmelshowet stoppar ikkje med det. Berre timar etterpå, når sola har gått ned, når meteorsvermen Perseidene sitt absolutte maksimum.

– Det er høgdepunktet for årets beste meteorsverm. Me får i både pose og sekk. Ei fantastisk solformørking på dagen, og meteorsverm på kvelden, seier Røed Ødegaard.

I tillegg er det måneformørking natt til 28. august. Den er nesten total, på 93,5 prosent. Det betyr at mesteparten av månen forsvinn inn i skuggen frå jorda.

– Dette skjer på ei fin tid av året kor det er varmt og deilig å stå ute også, så dette er noko eg verkeleg gler meg til, seier astronomen.