Tok baby på fødestova – no kan barnevernet bli dømd til å betale erstatning

Dei nybakte småbarnsforeldra rakk så vidt å helse på babyen sin før han forsvann frå fødestova. Allereie før fødselen blei det bestemt at barnevernet skulle overta omsorga.

Kommunen meinte foreldra ikkje var skikka til å ta hand om ein baby.

I åra etterpå har dei kjempa for å få tilbake barnet sitt, som no har blitt tenåring.

– Eg føler det er heilt forferdeleg.

Faren vedgår at dei var uerfarne, men nektar for at dei var uskikka som foreldre.

– Dersom vi ikkje hadde vore i stand til å ta oss av barnet, så forstår eg det, men eg følte ikkje at dei var interesserte i å bli kjende med oss.

NRK har valt å anonymisere han av omsyn til dei involverte.

Blei henta rett etter fødselen

Om kort tid skal Høgsterett avgjere om kommunen og barnevernet var for raske med å konkludere med at barnet aldri skulle heim igjen.

Det krev ei grundig vurdering.

– Dei gav beskjed allereie før barnet var fødd at dei ville hente babyen ein time etter fødselen, og at vi ikkje kom til å få barnet tilbake, hevdar faren.

Han er i jobb, har eige hus og stor slekt. Nokre år etter at han og ekskona miste omsorga for eldstebarnet, fekk dei ein ny baby. Dette barnet bur fast hos faren.

– Eg er sjølvsagt veldig glad for at eg får oppleve det fantastiske å ha dottera hos meg, seier han, men er snar å leggje til at det gjer saknet etter den eldste endå større.

I starten var begge foreldra involverte i rettssakene. Etter at dei to skilde lag, er det førebels faren som har bestemt seg for å føre saka. Mora er orientert om at NRK omtalar saka.

– Kjempeviktig for alle kommunar i Noreg

Dersom kommunen blir dømd til å betale erstatning, vil det kunne føre til at andre kommunar får liknande krav. Det er difor stor interesse for saka.

– Det er kjempeviktig for alle kommunar i Noreg. Dette er ei sak som alle barnevern over heile landet følgjer med på, seier Frode Lauareid, som er advokat for kommunen.

Då saka gjekk for lagmannsretten nyleg engasjerte interesseorganisasjonen KS seg som medhjelpar for å få frikjend kommunen.

Lauareid avviser at kommunen bør betale erstatning.

– Ikkje etter kommunen sitt syn, nei. Vi meiner at dei vurderingane som kommunen gjorde var rette og byggjer på kva som er til barnets beste, seier han.

Dømd til å betale erstatning

Men juristane er ikkje samde om det som har skjedd i den vesle familien er brot på menneskerettane.

Først blei kommunen frifunnen for å ha øydelagt for retten til familieliv.

Då Frostating lagmannsrett behandla saka på nytt våren 2025, kom dommarane til det motsette: kommunen blei dømd til å betale 200.000 kroner i erstatning til for brot på menneskerettane. I tillegg måtte kommunen dekkje sakskostnadene på over 300.000 kroner.

Retten konkluderte med at barnevernet ikkje har gjort nok for at barnet og foreldra kunne klare å halde kontakten og bli kjende.

Etter at kommunen anka, er no Høgsterett neste stopp.

Unik sak i rettsvesenet

Det finst knapt rettspraksis på kor mykje kommunane og barnevernet pliktar å gjere for å legge til rette for gjenforeining mellom barn og foreldre.

Berre ein norsk kommune er tidlegare dømd i Høgsterett til å betale ut erstatning i ei tilsvarande sak.

Seniorrådgjevar Pernille Borud i Noregs Institusjon for menneskerettar seier oppreisingserstatning er eit viktig verktøy.

– Barn er ikkje ein ting ein berre kan levere tilbake og seie at «no har vi reparert menneskerettsbrotet». Dette er sakstypar der feila kan få uopprettelege konsekvensar både for foreldre og barn, seier ho.

Har slått seg til ro med at ho aldri kjem heim

Faren seier han ikkje lenger håper at eldstebarnet skal flytte heim til Nordvestlandet. Tenåringen har slått rot på ein annan kant av landet, med ny familie og vener. Den biologiske familien møtes til saman åtte gonger i året, nokre timar kvar gong.

Han meiner likevel det er svært viktig at barnet får vite kva som skjedde då dei miste omsorga. Det er langt viktigare enn erstatning.

– Sjølvsagt er det greitt å kunne få noko for det, men det viktigaste for meg er å få sanninga på bordet, seier han.

Saka skal opp for Høgsterett i februar, og det er sett av to dagar.